Bán hàng online cần chuẩn bị gì? Checklist đầy đủ trước khi bắt đầu

Lỗi phổ biến nhất của người mới bán hàng online: tìm được sản phẩm, đặt hàng về, mở gian hàng - rồi mới phát hiện ra sau khi trừ phí sàn + ship + ads thì không còn margin để lãi. Checklist này giúp bạn tránh bẫy đó.

Phần 1: Validate sản phẩm trước khi nhập hàng

1.1 Tính Unit Economics sơ bộ

Trước khi nhập hàng, tính thử:

- Giá bán dự kiến: bao nhiêu?

- Giá vốn: bao nhiêu? (bao gồm cả đóng gói)

- Gross Margin: (giá bán - giá vốn) / giá bán = ?%

- Phí sàn theo ngành: bao nhiêu%? (tra bảng hoặc dùng tool)

- Chi phí logistics dự kiến: bao nhiêu đồng/đơn?

- Contribution Margin sơ bộ: có dương không?

Nếu CM âm khi chưa tính ads, đừng nhập hàng. Không có cách nào ads profitable trên nền CM âm.

1.2 Nghiên cứu đối thủ

Search sản phẩm trên Shopee và TikTok Shop. Xem top 5-10 seller: họ đang bán giá bao nhiêu, có bao nhiêu đánh giá, rating trung bình là gì, voucher đang offer là gì. Nếu thị trường đã quá cạnh tranh (>1000 seller, đối thủ hàng trăm nghìn reviews), khó chen vào trừ khi bạn có differentiation rõ ràng.

1.3 Kiểm tra trend và seasonality

Google Trends và Shopee search insights cho biết sản phẩm đang trending hay declining. Sản phẩm seasonal (như quạt điện, áo khoác) cần tính kỹ timeline nhập hàng và giai đoạn bán cao điểm.

Phần 2: Setup gian hàng đúng cách

2.1 Chọn platform phù hợp

Shopee: mạnh về organic search, phù hợp với sản phẩm người chủ động search. Traffic đến từ keyword search nhiều hơn.

TikTok Shop: mạnh về discovery, phù hợp với sản phẩm visual và có story. Traffic đến từ content/video nhiều hơn.

Gợi ý: bắt đầu với 1 platform, master xong rồi expand. Đừng dàn trải sức lực khi mới bắt đầu.

2.2 Chuẩn bị hình ảnh sản phẩm

Ảnh chính: nền trắng, sản phẩm rõ nét, đúng tỷ lệ 1:1 cho Shopee. Ít nhất 3-5 ảnh với các góc độ khác nhau.

Ảnh phụ: lifestyle shot (sản phẩm trong bối cảnh sử dụng thực tế), infographic về tính năng chính, ảnh so sánh kích thước.

Video: TikTok Shop đặc biệt ưu tiên sản phẩm có video. 15-30 giây, bắt đầu bằng hook trong 3 giây đầu.

2.3 Viết mô tả sản phẩm SEO

Title: bao gồm keyword chính (tên sản phẩm + phân loại + đặc điểm nổi bật). Không spam keyword.

Mô tả: trả lời câu hỏi của khách - sản phẩm này dùng để làm gì, ai dùng, khác gì đối thủ, kích thước/thông số kỹ thuật.

Category: chọn đúng category - ảnh hưởng đến phí sàn và khả năng hiển thị trong search.

Phần 3: Operations - đừng underestimate

3.1 Warehouse và fulfillment

Tự ship: phù hợp khi volume dưới 20 đơn/ngày. Trên 20 đơn/ngày, thời gian pick & pack bắt đầu ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tốc độ xử lý.

3PL (Third Party Logistics): thuê kho fulfillment để họ xử lý pick, pack, ship thay bạn. Chi phí 3-8k/đơn nhưng free up time để tập trung vào growth.

3.2 Customer service

Tỷ lệ phản hồi và tốc độ phản hồi ảnh hưởng đến ranking trên Shopee. Target: phản hồi trong 1 giờ, tỷ lệ phản hồi >90%.

Chuẩn bị template trả lời cho 10-15 câu hỏi phổ biến nhất. Tiết kiệm thời gian và đảm bảo chất lượng trả lời nhất quán.

Phần 4: Tài chính và tracking

Setup từ ngày 1: spreadsheet track doanh thu, chi phí, tồn kho theo tuần. Không cần fancy - Google Sheets là đủ.

Tách tài khoản kinh doanh: không trộn tiền kinh doanh với tiền cá nhân. Làm từ ngày đầu, không phải khi đã complicated.

Review weekly: ít nhất 30 phút mỗi tuần nhìn vào số - doanh thu, CM, tỷ lệ hoàn trả, rating. Business không nhìn vào số là business đang chạy trong bóng tối.

Kết luận

Bán hàng online không phức tạp, nhưng cần chuẩn bị đúng cách từ đầu. 1 ngày ngồi validate Unit Economics và research thị trường có thể tránh được 3-6 tháng bán thua lỗ. Đừng skip bước này.